Mjue Jirani Yako: Si Upelelezi, Ni Uwajibikaji

Dodoma. Idara ya Uhamiaji inaendesha kampeni ya kitaifa ya elimu kwa umma inayoitwa Mjue Jirani Yako. Kampeni hii inahamasisha wananchi kuwatambua majirani zao ili kudhibiti uhamiaji haramu na kujenga uzalendo kupitia elimu ya uraia. Kauli mbiu yake ni "Uhamiaji, Usalama na Maendeleo." Ujumbe mkuu ni wazi: "Mjue jirani yako. Ulinzi na usalama wa Taifa unaanzia kwako."

Kampeni inalenga kuwajengea wananchi uzalendo, kuwaelimisha kuhusu majukumu na huduma za Uhamiaji, kuimarisha ushirikiano kati ya Idara na jamii, kupanua wigo wa utendaji kwa kuwashirikisha watendaji wa Kata au Shehia, vijiji na mitaa, na kufundisha namna ya kutoa taarifa kwa mamlaka. Makala hii inaeleza kampeni ni nini, mhamiaji haramu ni nani, na kwa nini jukumu la mwananchi ni uwajibikaji, si upelelezi.

Wananchi wakiwa na tisheti za Mjue Jirani Yako mtaani, wakishirikiana kwa heshima

Mhamiaji haramu ni nani

Kwa mujibu wa Brosha ya Wahamiaji Haramu ya Idara ya Uhamiaji, mhamiaji haramu ni raia wa kigeni anayeingia nchini na kuendelea kuishi kinyume cha sheria za uhamiaji, au aliyeingia kihalali lakini akaendelea kukaa kinyume na taratibu husika. Maelezo haya yanatolewa kwa lugha ya heshima: lengo ni elimu, si kashfa wala ubaguzi. Sura, lugha, kabila, dini, jina au mavazi havitoshi kuthibitisha uraia au hali ya kiuhamiaji ya mtu. Uamuzi huo ni wa mamlaka pekee.

Kwa nini ni suala lako

Tanzania ina eneo la takriban kilomita za mraba 954,087 na inapakana na nchi nane. Mipaka yake ina alama za mawe, maziwa, mito na vilima, na haina uzio. Ndiyo maana macho ya mwananchi yanatajwa kama ulinzi wa kwanza. Pia kuna imani potofu kwamba cheti cha ndoa peke yake kinampa mgeni uhalali wa kuishi nchini. Brosha inaeleza kuwa hilo si kweli: bila hati kutoka Idara ya Uhamiaji, hakuna uhalali wa kuishi. Kumhifadhi au kumsafirisha mgeni asiye na hati kwa manufaa binafsi kunahatarisha usalama wa jamii. Ulinzi wa Taifa hauishii ofisini; unaanzia mtaani, kazini na nyumbani kwako.

Majirani wakiwa na tisheti za Mjue Jirani Yako wakisalimiana na kufahamiana mlangoni

Si upelelezi: ni uwajibikaji

Mjue Jirani Yako si mpango wa wananchi kuchukua nafasi ya mamlaka za uchunguzi. Ni elimu ya uraia na utoaji wa taarifa yenye msingi. Kanuni sita za dhahabu zinazotumika katika mafunzo ya kampeni zinasisitiza:

1. Fahamiana kwa heshima. Salamu, ushirikiano na kuheshimu faragha ndiyo mwanzo wa jamii salama.
2. Toa taarifa yenye msingi. Eleza ulichoshuhudia, mahali na muda; si hisia wala uvumi.
3. Acha mamlaka ichunguze. Uchunguzi na uamuzi wa hadhi ya mtu ni wa mamlaka kwa mujibu wa sheria.
4. Sura na lugha si ushahidi. Sura, lugha, kabila, dini, jina au mavazi havithibitishi uraia au hali ya kiuhamiaji.
5. Usichukue sheria mkononi. Hakuna kuzuia watu, kuwahoji kwa nguvu, kukagua nyaraka au kusambaza picha za tuhuma.
6. Hakiki kabla ya kutaja. Hakiki kifungu, adhabu na masharti kwenye toleo rasmi la sheria kabla ya kuvitaja.

Afisa Mbitiyaza akiwapa wananchi elimu ya Mjue Jirani Yako katika kikao cha mtaa

Mwananchi anaweza kufahamiana na jirani kwa heshima, kuwasiliana na mamlaka kuhusu tukio lenye msingi, kutoa taarifa kwa faragha, na kuelekeza mtu anayehitaji huduma kwenye njia rasmi. Mwananchi hapaswi kuzuia watu au kufanya doria binafsi, kuhoji kwa nguvu au kukagua nyaraka, kuamua uraia au hadhi ya kiuhamiaji ya mtu, wala kusambaza picha au tuhuma kwenye makundi ya simu. Kufahamiana huanza kwa salamu na ushirikiano wa shughuli za jamii, bila kuuliza mtu aonyeshe nyaraka zake kwa wananchi.

Nifanye nini

Mfahamu jirani yako. Ukiona tukio lenye msingi, toa taarifa kwa Afisa Uhamiaji wa Kata au Shehia, kwa mtendaji au mwenyekiti wa Kijiji au Mtaa, au kwenye ofisi ya Uhamiaji iliyo karibu nawe, iwe ya Wilaya au ya Mkoa. Kila Kata au Shehia ina Afisa Uhamiaji anayetoa elimu ya Mjue Jirani Yako na elimu ya uraia, na anayeongoza jinsi ya kutoa taarifa pale inapohitajika. Taarifa hupitia mnyororo: Mkoa, Wilaya, Kata au Shehia, watendaji, wenyeviti, hadi wananchi. Eleza ulichoshuhudia, mahali na muda; usitoe hukumu kuhusu uraia wa mtu.

Raia akiwa na tisheti ya Mjue Jirani Yako akitoa taarifa kwa faragha kwa Afisa Nyanzobe

Kamishna Jenerali wa Uhamiaji, Dkt. Anna P. Makakala, anasisitiza: "Ulinzi na usalama wa Taifa unaanzia kwa Wananchi wenyewe hivyo Elimu ya Uraia itawajengea Uzalendo na watakuwa tayari kulinda Taifa lao kutoka sehemu wanakoishi..."

Kwa mawasiliano ya jumla: baruapepe info@immigration.go.tz; Kamishna Jenerali wa Uhamiaji, Makao Makuu, S.L.P. 1181, Barabara ya Mwangosi, Dodoma; Zanzibar: proznz@immigration.go.tz. Unaweza pia kuwasiliana na ofisi ya Uhamiaji iliyo karibu nawe. Mjue jirani yako; toa taarifa yenye msingi; acha mamlaka ifanye uchunguzi.

Wananchi wakiwa na tisheti za Mjue Jirani Yako pamoja na logo ya kampeni, ujumbe "Ulinzi unaanzia kwako"

Vyanzo

• Elimu kwa Umma - Mjue Jirani Yako, Toleo Na. 02, Septemba 2026, Idara ya Uhamiaji (Kitengo cha Uhusiano)
• Brosha ya Wahamiaji Haramu, Idara ya Uhamiaji
• Mwongozo wa Mjue Jirani Yako (rasimu ya mapitio, Novemba 2026); kwa toni ya elimu tu
• https://www.immigration.go.tz

Uhamasishaji / elimu kwa umma; si nyaraka rasmi ya Idara. Thibitisha na Idara ya Uhamiaji / immigration.go.tz kabla ya kutegemea. Waraka wa Mjue Jirani Yako ni rasimu hadi uidhinishwe.